SAV CO₂ – KIẾN THỨC
PSA VÀ TSA – NGUYÊN LÝ HẤP PHỤ VÀ TÁI SINH CO₂
Trong hệ thống thu hồi CO₂ bằng chất hấp phụ rắn, quá trình hấp phụ không diễn ra liên tục trên một tháp duy nhất. Vật liệu cần được tái sinh sau khi đã hấp phụ CO₂, vì vậy hệ thống sử dụng các tháp vận hành luân phiên giữa hấp phụ và tái sinh.
Theo phương án khảo sát SAV, hai phương pháp chính được xem xét là PSA và TSA.
1. PSA VÀ TSA LÀ GÌ?
PSA – Pressure Swing Adsorption
PSA = Hấp phụ biến đổi áp suất. Vật liệu hấp phụ được tái sinh bằng cách thay đổi áp suất. Trong phương án SAV, quá trình tái sinh có thể kết hợp hút chân không để giải hấp CO₂.
TSA – Temperature Swing Adsorption
TSA = Hấp phụ biến đổi nhiệt độ. Vật liệu được tái sinh bằng cách thay đổi nhiệt độ, sử dụng gia nhiệt để giải hấp CO₂.
2. VÌ SAO PHẢI CÓ TÁI SINH?
Trong quá trình hấp phụ, vật liệu giữ CO₂ trong hệ thống lỗ xốp và các vị trí hấp phụ. Khi vật liệu tiến tới trạng thái bão hòa, khả năng tiếp tục giữ CO₂ giảm.
Hấp phụ → Bão hòa → Tái sinh → Sẵn sàng hấp phụ lại
Do đó, tái sinh là một phần không thể tách rời của hệ thống hấp phụ CO₂.
3. THÁP HẤP PHỤ VẬN HÀNH LUÂN PHIÊN
Để duy trì dòng khí liên tục, hệ thống có thể sử dụng 2 hoặc nhiều tháp.
THÁP B – TÁI SINH ↓ SẴN SÀNG ↓ HẤP PHỤ
Khi Tháp A đang hấp phụ, Tháp B được tái sinh. Sau đó hệ thống chuyển trạng thái bằng hệ thống van.
👉 Tiền xử lý khí thải trước khi thu hồi CO₂
4. CHU KỲ HẤP PHỤ
Theo phương án nghiên cứu của SAV, Zeolite 13X có thời gian hấp phụ tham khảo: 5–15 phút.
Sau đó hệ thống chuyển sang giai đoạn tái sinh. Thời gian thực tế cần được xác định bằng dữ liệu thiết kế và thử nghiệm phù hợp với từng nguồn khí.
5. CHU TRÌNH PSA
Sau khi tái sinh, tháp được đưa trở lại trạng thái sẵn sàng cho chu kỳ tiếp theo.
6. CHU TRÌNH TSA
TSA sử dụng thay đổi nhiệt độ để tái sinh vật liệu. So với PSA, TSA có thêm nhu cầu về nguồn nhiệt và quá trình gia nhiệt/làm nguội vật liệu.
7. ĐIỀU KIỆN KHÍ ĐẦU VÀO ẢNH HƯỞNG ĐẾN HỆ HẤP PHỤ
PSA/TSA không thể tách rời khỏi hệ tiền xử lý. Theo tài liệu khảo sát, hiệu suất hấp phụ giảm mạnh khi khí có độ ẩm cao hoặc nhiệt độ khí vượt quá khoảng 50°C.
Hơi nước có thể cạnh tranh vị trí hấp phụ với CO₂, trong khi nhiệt độ cao làm giảm khả năng hấp phụ vật lý.
👉 Tiền xử lý khí thải trước khi thu hồi CO₂
8. PSA/TSA VÀ ZEOLITE 13X
Zeolite 13X là vật liệu hấp phụ nằm trong tháp. Do đó chuỗi công nghệ cần được hiểu là:
Tiền xử lý khí → Zeolite 13X → PSA/TSA → CO₂ giàu
Không nên xem PSA/TSA như một thiết bị tách riêng khỏi vật liệu hấp phụ.
👉 Zeolite 13X – vật liệu hấp phụ CO₂
9. TỪ HẤP PHỤ ĐẾN CO₂ HÓA LỎNG
Sau khi giải hấp, dòng CO₂ thu được chưa mặc nhiên là sản phẩm CO₂ hóa lỏng. Cần tiếp tục các bước xử lý phía sau:
CO₂ sau giải hấp → Tinh chế → Làm khô → Nén → Hóa lỏng → Lưu trữ
Do đó, hiệu quả của toàn hệ thống phải được đánh giá trên toàn bộ chuỗi công nghệ, không chỉ riêng tháp hấp phụ.
10. KẾT LUẬN
PSA và TSA là phương pháp tái sinh vật liệu hấp phụ để duy trì chu kỳ thu hồi CO₂.
Một hệ thống thực tế cần đồng thời kiểm soát:
Chất lượng khí đầu vào → Tiền xử lý → Vật liệu hấp phụ → Chu kỳ hấp phụ → Tái sinh → Dòng CO₂ sau giải hấp
Theo phương án khảo sát SAV, hệ thống hấp phụ sử dụng 2 hoặc nhiều tháp vận hành luân phiên, với Zeolite 13X làm vật liệu hấp phụ.